X
تبلیغات
رایتل

قشقایی،فرهنگ،زبان

عکس قشقایی،دنیای اطرافم،فرهنگ،زبان

تات-تاجیک

این نوشتار یک بررسی در مورد واژه های تات و تاجیک است که سعی شده است از هر گونه یکسویه نگری بدور باشد،هم چنین در بررسی منابع،مطالبی با محتوای مشابه،اشتباه و غیر علمی ذکر نشده است

 

 تات

 تات واژه ای است که ترک ها همواره به اقوامی که به نوعی با آن ها بیگانه بوده اند اطلاق میشده است.این واژه بیشتر در مورد فارس زبان ها بکار برده شده است اما در مواردی در مورد اقوام ترک نیز بکار برده شده است.کافرهای اویغیوری به دلیل اختلاف دینی و هم چنین ترک های تاتار به دلیل وابستگی به مغول ها،تاتار(تات + ار) به معنای مرد یا مردم بیگانه نامیده شده اند 

 

قدیمی ترین سندی که در آن واژه تات بکار رفته است سنگ نوشته های اورخون است که از قرن دوم برجای مانده است،تات در این سنگ نوشته ها ظاهرا بمعنای "اتباع" و رعایا بکار رفته است(دایره المعارف اسلامی)

 

  تات و تووال

در ترکی قشقایی به هنگام اشاره به یک غیر ترک یا بیگانه از این اصطلاح استفاده میشود که اسدالله مردانی معتقد است تووال همان توواج است،نامیست که قشقایی ها به ترک های تاوقاچ ساکن سرزمین ماچین اطلاق میکرده اند  

 

تاجیک

واژه تاجیک از دو بخش "تات + جیک" تشکیل شده است که بمعنای فارس زبان،شهرنشین،دهاتی،کشاورز بکار رفته است،در ادبیات فارسی این واژه بصورت های تازیک و تاژیک نیز آمده است

تاجیک = تات + جیک (پسوند تصغیر ترکی)

مانند  ائوجیک = ائو + جیک (بازی کودکانه در بین قشقایی ها،خانه بازی) 

 

محمد بهمن بیگی در کتاب "اگر قره قاج نبود" میآورد:

 

((بیشتر سروده ها و شروه ها و آوازهایشان [قشقایی ها] مربوط به غلبه ترک بر تاجیک بود.قشقایی ها را در فارس * ترک میخوانند و قشقایی ها فارس زبانان را تاجیک مینامیدند،ترک و تاجیک از قدیم با هم دعوا داشتند...))

 

 پاره ای از این" سروده ها و شروه ها و آوازها" در ادبیات شفاهی و مکتوب قشقایی:         

 

دوران دؤنوب کرباس فروش تاتلارا         شئر یاتاغی مسکن اولوب ایت لره

بلی خوب آتلی لار خوب-خوب آتلار            میندیلر گئدیلر،مئیدان خالی دور

((ماذون)) 

 

ماذون قشقایی با دختری اهل دوکوهک (نزدیکی شیراز) ازدواج میکند و مدتی در دوکوهک ساکن میشود،وقتی از این سکون درمانده میشود،اینگونه میگوید:

بیر موددت دیر دوکوهک ده قالمیشام      بیر طرفه چاخاردایدی سئل منی

زرد ضعیف،تاجیک صفت اولموشام        قورخورام کی یوودمایا ائل منی 

 

تاتینگ گلیشی،تورکونگ گئدیشی(ضرب المثل) 

 

اوغلوم کنده گئدن اولدو تات لاری دویارددی ، قیزیم چؤره ک یاپان اولدو ایت لری دویارددی(ضرب المثل)  

 

مثلا هنگامیه شخصی دچار سر درد میشده و آنرا ابراز مینموده،اطرافیان میگفته اند:"آللاه ائدمه سین،تات باشی آغریسین"

 

 اما این اختلاف ها به قشقایی ها و مناطقشان خلاصه نمیشده،محمود کاشغری در دیوان الغات ترک (451 هـ)،این ضرب المثل را می آورد: تاتی گؤزدن،تیکانی دیبدن تات را از چشم و خار را از بن [ باید زد[  

در ادبیات فارسی:

 

سعدی در ترجیعیات میاورد:

شاید که به پادشاه گویند  ترک تو بریخت خون تاجیک 

 

سعدی در جایی دیگر:

روی تاجیکانه ات بنمای تا داغ حبش    آسمان بر چهره ترکان یغمایی کشد 

 

هاتف اصفهانی:ریزه خوار نواله ی کرمش  ترک و تاجیک و بنده و آزاد 

 

عطار:

در این غمخانه هر یوسف که دیدی      لحد برجمله شد زندان دریغا

چو یکسان باشد آنجا ترک و تاجیک    هم از ایران هم از توران دریغا 

 

مولانا:

من کی شعر از کجا لیکن به من در میدهد     آن یکی ترکی که آید گویدم هی کیم سن

ترک کی تاجیک کی زنگی کی و رومی کی     مالک الملکی که داند مو به مو سر و علن 

 

جامی در اشاره به علیشیر نوائی : او یک ترک بود و من تاجیک،هر دو داشتیم خویشی نزدیک 

 

قوم تات

قومی بنام تات بصورت پراکنده در آذربایجان و قسمت های شمالی و غربی ایران وجود دارند،نکته جالب این است که همواره اقوامی که از سوی ترکان تات خوانده شده اند و آن ها نیز خود را بعنوان تات پذیرفته اند در مناطقی بوده که ترک ها در آن در اکثریت بوده اند و این خود مهر بطلانی است بر نظریه "زبان آذری" احمد کسروی که تات ها با ترک های آذربایجان بیگانه بوده اند که به این نام نامیده شده اند و در اقلیت بوده اند که خود را بعنوان تات پذیرفته اند،برای مثال ترک های قشقایی با اینکه فارس زبان ها را تات و تاجیک مینامند با این حال شیرازی ها هیچوقت خود را نمینامند اما در بسیاری از شهرهای کوچک و روستاهای قشقایی نشین که فارس زبان ها در اقلیت هستند خود را بعنوان "تاجیک" و زبانشان را "تاجیکی" پذیرفته اند  

 

در بررسی منابع ترکی به این شعر برخوردم که قسمتی از یک مجموعه بلند فولکلوریک است:

تات منه داری وئردی

دارینی سپدیم قوشا

قوش منه قاناد وئردی

قانادلاندیم اوچماغا

حق قاپیسینی آچماغا 

ترجمه معنایی:تات به من ارزن داد،ارزن را به گنجشک دادم،گنجشک به من پرپرواز داد،پرپرواز گشودم رو بسوی گشودن در حق

 

 همانگونه که میدانیم ملت های ترک زبان از دیرباز با فارس زبان ها در ارتباط بوده اند و بر هم تاثیرات زبانی و فرهنگی بسیار نهاده اند بطوریکه محمود کاشغری در دیوان الغات ترک میآورد:باش سیز بؤرک اولماز،تات سیز تورک اولماز(سر بی کلاه و ترک بی تات نمیشود)،باشد که با رعایت حقوق یکدیگر و روحیه ای برادرانه با یکدیگر رفتار کنیم

 

 

   *فارس قدیم شامل استان های بوشهر،هرمزگان،کهگیلویه و فارس به علاوه شهر بابک کرمان،ابرکوه  و سمیرم اصفهان بوده است،در کتب و منابع قدیمی قلمروقشقایی ها  شمال و جنوب فارس ذکر شده است اما متاسفانه به اشتباه هنوز هم در کتاب های درسی و سایر کتاب ها حوزه قشقایی ها را شمال و جنوب فارس ذکر میکنند درصورتی که در تقسیمات کشوری جدید  محدوده جغرافیایی فارس تغییر کرده است
تاریخ ارسال: دوشنبه 16 خرداد‌ماه سال 1390 ساعت 11:04 ب.ظ | نویسنده: qashqai | چاپ مطلب
نظرات (17)
سه‌شنبه 17 خرداد‌ماه سال 1390 10:41 ق.ظ
اشکبوس رضایی رحیمی
امتیاز: 0 0
لینک نظر
عزیز یازقو لارینگ چوخ گوزه لیدی جانیما یاپیشدی واقعا اللرینگ آغیر ماسین.
پاسخ:
جانینگ ساغ اولسون کاکا
خوش گلدینگ بورا منی خوش ائددینگ
ممنون باخیشینگ دن
شنبه 21 خرداد‌ماه سال 1390 11:57 ق.ظ
محمد رحیمی رضایی
امتیاز: 0 0
لینک نظر
اشکان جان سلام. وبلاگ چوخ عالیده لذت آپاردوم. با افتخار سنی لینک ادم . منه ده باش وور خوشحال اولدام
پاسخ:
سلام مندن
منیم ایچین فخر دیر کی منی لینک ائدمیشه نگ
ساغ اول
دوشنبه 27 تیر‌ماه سال 1390 11:04 ق.ظ
حسن،تبریز
امتیاز: 0 0
لینک نظر
سلام منیم تورک قارداشلاریم..یاشاسن قشقایی،و آذربایجانلی تورک لر،من فخر ادیرم کی سیز ده تورک سیز و تورک دانیشیسز..

سه‌شنبه 4 مرداد‌ماه سال 1390 12:29 ب.ظ
نصیری
امتیاز: 0 0
لینک نظر
جالب بود نمی دانستم
جمعه 28 مرداد‌ماه سال 1390 07:24 ب.ظ
دامچا
امتیاز: 0 0
لینک نظر
تاتی وورانانچز دوس اولور (کاکا اشتباه اشاقداکی یازییا نظر قویدوم
دوشنبه 14 شهریور‌ماه سال 1390 12:58 ب.ظ
بهشاد وزیری
امتیاز: 0 0
لینک نظر
من گلدم گویَردَم گلزارِ عشقی

گلمه دم باغلایام بازار عشقی

دیینگ اُ که ائدر انکار عشقی

پس بیزی جوشدوران زیر و بم نه در؟

چهارشنبه 13 مهر‌ماه سال 1390 06:27 ب.ظ
قشقایی یا عشایر؟
امتیاز: 0 0
لینک نظر
... حتی هنرمندان و افراد بزرگ ما را هم(حتی اگر فرد قشقایی مورد نظر شهرنشین هم باشد!) به عنوان عشایر معرفی می کنند ....به عنوان مثال هر از چند سالی که اثری هنری و یا موسیقی قشقایی از تلویزیون پخش می شود بلافاصله آن را مربوط به عشایر فارس می دانند و هیچ نامی از قشقایی برده نمی شود!..... همه این افراد بالحتم می دانند که آن فرد یا افرادی که زحمت کشیده و این اثر را آفریده اند هدفشان چیزی جز احیای فرهنگ و هنر و آداب و رسوم مخصوص قشقایی نبوده و این را هم می دانند که تا وقتی که این اثر معرفی شده با نام واقعی و درست خودش و آن چیزی که مد نظر تولید کننده آن اثر بوده، شناخته نشود هیچ فایده ای به حال تهیه کننده ندارد. ...البته که خودشان بهتر می دانند که اسم عشایر مربوط به یک قشر خاص و افراد خاصی نیست و هر کسی از ایران که هیچ،از هر جای جهان هم که باشد و به امور دامداری و امثال آن مشغول شود یک عشایر محسوب می شود در حالی که همین فرد قبل از اینکه عشایر باشد دارای آداب و رسومی بوده اند که باعث تعلق وی به یک فرهنگ و یک ملت می شده است و کلمه عشایر فقط و فقط اسم یک حرفه و شغل است نه یک نام فرهنگی و ریشه دار. .... .
دوستان عزیز متن کامل مقاله فوق را در سایت qarabulaq.mihanblog.coml مطالعه فرمایید.
چهارشنبه 9 آذر‌ماه سال 1390 08:10 ب.ظ
عیسی کرمی صفی خانی
امتیاز: 1 0
لینک نظر
سلام ادیرم کل قشقاییلر گرگ ترکی دانیشگ جامعه ایچنده .....
بابا قشقایی ها بیدار شوید بعد از ترکیه بیشترین جمعیت ترک ایرانه چرا ما ترکی تو جامعه صحبت نکنیم چرا ما تو مجلس نماینده نداشته باشیم و ....... اولین گام ترکی صحبت کردن بیایید فرهنگ ترکی صحبت کردن را رواج بدیم
یکشنبه 11 دی‌ماه سال 1390 01:43 ق.ظ
بیژن علمدارلو
امتیاز: 0 0
لینک نظر
ساق اولایوز جان
سه‌شنبه 13 دی‌ماه سال 1390 08:13 ب.ظ
قشقایی
امتیاز: 1 0
لینک نظر
ارتباط با مهندس اسفندیار احمدی منش از ایل قشقایی
کاندیدای انتخابات مجلس نهم
e.ahmadimanesh@yahoo.com
جمعه 5 اسفند‌ماه سال 1390 10:20 ق.ظ
مجتبی عبدالهی
امتیاز: 0 0
لینک نظر
سلام

وبلاگ چوخ عالیده لذت آپاردوم.
من با افتخار سنی لینک ادم . خوشحال اودام که منده لینک ادنگ
من ده باش ور خوشحال اولدام
جمعه 26 اسفند‌ماه سال 1390 12:35 ب.ظ
وبلاگ نیوزآذربایجان
امتیاز: 0 0
لینک نظر
باسلام

وبلاگ شما درلینکباکس وبلاگ نیوز آذربایجان درزیرشاخه وبلاگ های ادبی
ثبت گردیده است ازاین تاریخ کلیه آپلودهای جدیدشما بطور اتوماتیک درصفحه اول پست وبلاگهای به روز شده درج خواهدشد .این پیام جهت اطلاع شما ارسال می شود میتوانید باگذاشتن لینک وبلاگ نیوزآذربایجان دروبلاگ خوداز سایرخدمات وبلاگ نیوز آذربایجان از جمله لینک مصورلوگوی دوستان ومرورهمه پست های دوستان که هرروز آپدیت می شود..نیزبهره مند شوید . وبلاگ نیوز را لطفا به دوستان خود معرفی کنید این وبلاگ تنهاحامی وپشتیبان وبلاگنویسان حرفه ای آذربایجانی است
درارسال لینک وبلاگهای مفید دوستانتان همکاری کنید .
پایدارباشید[گل][گل][گل]
چهارشنبه 27 دی‌ماه سال 1391 09:56 ق.ظ
sdd
امتیاز: 1 0
لینک نظر
با نام و یاد خدا

از آنجا که اطلاع رسانی یکی از امور انسانی اولیه برای هر جامعه ای است ما نیز به عنوان یک جامعه باید فعالیت مستمر داشته باشیم. متاسفانه در میان ما قاشقایی ها خبر و خبرنگاری پرنگی خاص خود را ندارد و همیشه بدان توجه نمی شود. به نظر بنده ما باید خبرنگاری را بیاموزیم و از هزار ها رویدادی که در یک چشم به هم زدن در جامعه ما رخ می دهد حد اقل تعداد محدودی را منتشر نماییم آری ما مسئولیم که خبر رسانی کنیم. در این راستا این وبلاگ نیازمند یاری شما بزرگواران است و امید است که با کمک شما بتوانیم کاری مثبت را در جهت یاری مردم قشقایی و اهداف نظام مقدس جمهوری اسلامی برداریم.
برای کمک به ما می توانید با ایمیل زیر در ارتباط باشید. لطفا خبر ها و نوشته های خود را برای ما ارسال نمایید.
turkqst@yahoo.com
http://www.tqst.blogfa.com/

موفقیت شما امید ماست
چهارشنبه 22 خرداد‌ماه سال 1392 02:28 ب.ظ
قدرت
امتیاز: 0 0
لینک نظر
اللریز آغریماسین!


---------------------------------

معرفی کتاب
نام :فرهنگ جغتایی – فارسی
نویسنده :شیخ سلیمان افندی اوزبکی البخاری
مترجم: حسن عبدالهی جهانی(اوموداوغلو)
چاپ :اول
سال : 1392
انتشارات: دنیز چین
این فرهنگ لغات در سال 1298 هجری فمری نوشته شده است.

لغت تات ، یک اسم تصغیر و هم معنی عجم می باشد. به معنی لغت تات از کتاب بالا دقت فرمائید که در فرهنگ لغات مختلف از جمله دیوان لغات الترک کاشغری نیز کم و بیش همین معنی را ارائه میدهند.

تات : اقوامی که تحت تابعیت حکومت ترکان باشند. تاجیک. افراد غیر ترک که در سرزمین ترکان زندگی میکنند....(صفحه 99)
پنج‌شنبه 16 بهمن‌ماه سال 1393 10:36 ب.ظ
تبریزلی
امتیاز: 0 0
لینک نظر
سلام
ساغول
اوخودوم چوخ گوزل دی
یاشا
بوجورسی وبلاگ لار چوخالمالیدی
یکشنبه 16 فروردین‌ماه سال 1394 10:45 ق.ظ
پروین
امتیاز: 0 0
لینک نظر
:یاشاسن قشقایی
دوشنبه 4 آبان‌ماه سال 1394 07:32 ق.ظ
فاطمه
امتیاز: 0 0
لینک نظر
میشه این جمله روبرام ترجمه کنید خیلی وقت گذاشتم به معنیش نرسیدم.

تورک اوغلان. تورک قیزی. بوجورسی ساخلار

ممنون میشم اگه تاقبل از امشب بهم جواب بدین
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)
نام :
پست الکترونیک :
وب/وبلاگ :
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد